Evde nem oranı kaç olmalı sorusunun kısa cevabı şu: bağıl nemi %30 ile %50 arasında tutun, %60’ı geçirmeyin. Bu aralık ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) ev içi önerisidir. Kışın pencereler soğuduğu için aralığın alt-orta kısmı, yani %40–45 civarı, buğu ve küf açısından daha güvenli bir hedeftir; bu yazıda kış için önerdiğimiz pratik hedef budur.
Nem "derece" ile değil yüzde ile ifade edilir. "Evde nem kaç derece olmalı" diye aranan değer aslında bağıl nemdir; derece oda sıcaklığına aittir. Yine de ikisini ayrı düşünmek mümkün değil: aynı nem oranı 22 °C’lik bir salonda sorun çıkarmazken soğuk bir yatak odasında camı sırılsıklam edebilir. Camın hangi nemde buğulanmaya başladığını aşağıda sayılarla göreceğiz.
Evde nem oranı kaç olmalı? Oda oda ideal değerler

EPA’nın nem ve küf rehberi iç ortam için tek bir genel aralık verir: mümkünse %60’ın altı, ideal olarak %30–50. Başka sitelerde %40–60 aralığını da görebilirsiniz. Üst sınır iki kaynakta da aynı, yani %60; fark alt taraftadır. Biz kışın alt-orta bölgeyi öneriyoruz, çünkü soğuk camlı ve dış duvarlı bir evde %55–60 nem buğu ve küf için çoğu zaman fazladır. Türkiye’ye özgü resmî bir ev içi nem rehberi bulamadık; dayandığımız EPA aralığı ABD’ye aittir ama fiziği her yerde aynıdır.
Oda bazında resmî bir değer listesi de yok. İnternette dolaşan "yatak odası şu kadar, banyo bu kadar" rakamlarının çoğu üretici bloglarından geliyor. Aşağıdaki tablo bu yüzden bir öneridir, standart değildir. Yaşanan odaların hepsi için kaynağı belli genel aralık aynıdır: %30–50, üst sınır %60.
| Oda | Kışın pratik hedef | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Salon | %40–45 | Camın alt köşesinde her sabah su birikiyorsa nem bu oda için fazladır. |
| Yatak odası | %40–45 | Kapısı kapalı odada gece boyunca nefesle havaya nem eklenir; sabah camda damla görüyorsanız gece nem fazladır. |
| Bebek / çocuk odası | %40–45 | Bebeğe özel resmî bir aralık bulunmuyor; aşağıdaki bölüme bakın. |
| Banyo | Duş sırasında geçici yükselme normaldir | Duştan sonra hızla düşmeli. Saatlerce yüksek kalıyorsa havalandırma yetersizdir. |
| Mutfak | Pişirme sırasında geçici yükselme normaldir | Kapaksız kaynayan tencere ve davlumbaz çalışmadan yapılan uzun pişirme nemi diğer odalara taşır. |
| Kiler, kapalı balkon, depo | %60’ın altı | Isıtılmayan ve dış duvara bitişik bu alanlar yoğuşmaya en açık yerlerdir; eşyayı duvara yaslamayın. |
Evde nem oranı 70 ya da 80 olursa ne olur?
Tek bir ölçüm tek başına felaket değildir; yemekten ya da duştan hemen sonra kısa süre bu değerler görülebilir. EPA’nın ölçütü nemi %60’ın altında tutmaktır. Pratikte bakmanız gereken, değerin saatlerce ya da gün boyu bu sınırın üzerinde kalıp kalmadığıdır. Sürekli yüksek nem önce camda buğu, sonra pencere çevresinde ve dolap arkalarında küf ve rutubet lekesi olarak kendini gösterir.
Kışın nem oranı neden daha düşük tutulmalı?
Kışın değişen şey havadaki nemden çok yüzeylerin sıcaklığıdır. Dışarısı soğudukça cam, pencere kenarı, dış duvarın iç yüzü ve kolon-kiriş köşeleri de soğur. İçerideki hava aynı nemi taşısa bile bu soğuk yüzeylere değdiği anda suya dönüşebilir. Yazın sorunsuz olan %55, kışın camı buğulandırmaya yeter. Bunun hesabı bir sonraki bölümde.
Yazın ve klimalı evde nem oranı
Yazın da aynı genel aralık geçerlidir: %30–50, en fazla %60. Camlar soğuk olmadığı için buğu nadiren sorun olur; mesele daha çok bunaltıcı ve yapışkan havadır. Burada havalandırma kıştaki gibi işe yaramaz. Sıcak ve nemli dış hava içeri girip klimayla soğutulduğunda bağıl nemi yükselir: hesaplarımıza göre 30 °C ve %60 nemli hava, nemi alınmadan 26 °C’ye soğutulursa yaklaşık %76’ya çıkar. Klima soğuturken havadaki nemin bir kısmını da yoğuşturup dışarı atar; EPA da gerektiğinde klima ya da nem alıcı kullanılmasını önerir. Klimanın yoğuşma tavasını temiz, gider hattını açık tutmak da EPA’nın önerileri arasında.
Bebekli evde nem oranı kaç olmalı?
Bebek odası için ayrı bir resmî nem aralığı bulamadık; bu nedenle genel aralık (%30–50) burada da geçerli. Bebekli evde asıl dikkat edilecek iki şey var: odanın sürekli nemli kalıp küf üretmemesi; nemlendirici kullanılıyorsa da havanın aşırı nemlendirilmemesi. Kurumuş burun, sık öksürük ya da hırıltı gibi belirtiler nem dışında pek çok nedenden kaynaklanabilir. Bebeğinizde bu tür bir şikâyet varsa nemi ayarlamakla yetinmeyip çocuk doktoruna danışın.
Kışın camda buğu neden oluşur? Çiğ noktası ve sayısal örnek

Camda buğulanma, ılık ve nemli iç havanın soğuk cam yüzeyine değip soğuması ve içindeki su buharının sıvıya dönmesidir. Bu dönüşümün başladığı sıcaklığa çiğ noktası denir. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi’nin tanımıyla çiğ noktası, havanın %100 bağıl neme ulaşması için soğutulması gereken sıcaklıktır. Cam yüzeyi çiğ noktasının altındaysa buğu kaçınılmazdır.
Bu yazıdaki çiğ noktası ve nem oranı değerleri, yaygın kullanılan Magnus yaklaşımıyla yaptığımız hesaplardır:
| Oda sıcaklığı | %40 nem | %50 nem | %60 nem | %70 nem |
|---|---|---|---|---|
| 18 °C | 4,2 °C | 7,4 °C | 10,1 °C | 12,4 °C |
| 20 °C | 6,0 °C | 9,3 °C | 12,0 °C | 14,4 °C |
| 22 °C | 7,8 °C | 11,1 °C | 13,9 °C | 16,3 °C |
Tablodaki değerler çiğ noktasıdır: cam ya da duvar bu sıcaklığın altına indiğinde yoğuşma başlar.
Bir örnekle okuyalım. Salon 20 °C, nem %60. Çiğ noktası 12 °C. Kışın bir sabah pencerenin iç yüzeyi 10 °C’ye düşmüşse cam, çiğ noktasının 2 derece altındadır ve buğulanır. Aynı odada nem %50’ye inerse çiğ noktası 9,3 °C olur, cam 10 °C’de kuru kalır.
Soruyu tersinden de sorabiliriz: belli bir cam sıcaklığında buğu hangi nemde başlar?
| Cam yüzeyi sıcaklığı | 18 °C odada | 20 °C odada | 22 °C odada |
|---|---|---|---|
| 8 °C | %52 | %46 | %41 |
| 10 °C | %60 | %53 | %46 |
| 12 °C | %68 | %60 | %53 |
Odayı birkaç derece serin tutmak, aynı nemde buğu riskini artırır: 18 °C’lik bir yatak odasında cam 8 °C’ye inince %52 nem bile yeter. Tablodaki yüzey sıcaklıklarının ölçülmüş değil, örnek varsayımlar olduğunu da hesaba katın. Camın gerçek sıcaklığı dış havaya ve pencerenin yalıtımına bağlıdır; sizinki daha sıcak ya da daha soğuk olabilir. Mantık ise değişmez: yüzey ne kadar soğuksa evin kaldırabileceği nem o kadar düşüktür.
Buğuyu bir erken uyarı olarak görün. Her sabah pencere kenarında su birikiyorsa o su conta ve fitillere, oradan da çerçeve çevresindeki sıvaya iner. Pratikte küfün ilk fark edildiği yerlerden biri de burasıdır.
Buğu iki camın arasındaysa
Çift camlı pencerede buğu iç yüzde değil de iki camın arasında oluşuyorsa bunun ev içi nemle ilgisi yoktur. İki cam arasındaki boşluk normalde kapalıdır; orada nem görülmesi genellikle bu yalıtımın bozulduğunu gösterir. Silerek, havalandırarak ya da nem alıcıyla düzelmez. Pencereyi takan firma veya bir doğrama ustası camın değişip değişmeyeceğine karar verir.
Duvarda küf neden olur, nasıl anlaşılır, zararlı mı?

Küf sürekli nemli kalan yüzeylerde ürer; EPA’nın deyişiyle hiçbir küf türü su ya da nem olmadan büyümez. Soğuk yüzey ve durgun hava, bu nemin yüzeyde kalmasına yol açar. Rutubet ve küfün en sık görüldüğü yerler bu yüzden bellidir: dış duvarların köşeleri, tavanla dış duvarın birleştiği çizgi, pencere çevresi, dış duvara dayalı gardırop ve kanepelerin arkası, banyo tavanı. Evde küf olduğunu anlamak için şu işaretlere bakın:
- Duvarda ya da derzlerde siyah, yeşilimsi, gri veya beyazımsı noktalar ve lekeler
- Kapalı odaya girince fark edilen ağır, toprak gibi bir koku
- Kabaran, pul pul dökülen boya ya da kalkan duvar kâğıdı
- Dolap içinde veya duvara yakın duran giysi ve ayakkabılarda koku ve leke
- Çamaşırın içeride normalden çok daha geç kuruması
Koku çoğu zaman lekeden önce gelir. Ortada görünür bir leke yokken odada ağır bir küf kokusu varsa nem ve küf, dolap arkası, halı altı ya da duvar içi gibi göremediğiniz bir yerde olabilir.
Lekenin rengine bakarak küfün "zararlı" ya da "zararsız" türünü ayırt etmeye çalışmayın. Renk tür hakkında güvenilir bilgi vermez; hangi renkte olursa olsun küfün temizlenmesi ve nem kaynağının giderilmesi gerekir.
Sağlık tarafında tablo şöyle: Dünya Sağlık Örgütü’nün nem ve küf üzerine iç hava kalitesi kılavuzu (2009), nemli ve küflü ortamların en önemli etkilerini solunum yolu belirtilerinde, alerjilerde ve astımda artış olarak özetler. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı, öksürük, hırıltı, gözde yanma ve ciltte döküntüyü sayar; astımı, küf alerjisi, kronik akciğer hastalığı olanları ve bağışıklığı baskılanmış kişileri daha riskli grupta değerlendirir. Herkes aynı şekilde etkilenmez, hiçbir belirti göstermeyen de olur. CDC evde küf testi yaptırmayı önermez: hangi türün ne kadar bulunduğunu bilmek kimin hastalanacağını söylemez, kabul edilebilir miktar için belirlenmiş bir standart da yoktur. Önerilen yol küfü temizlemek ve nemi kontrol altına almaktır.
Küçük alanda küf nasıl temizlenir?
EPA’nın evde küf temizliği sayfası, yaklaşık 10 fit karelik (kabaca 90×90 cm, yani 1 metrekareden az) bir alanı çoğu kişinin kendisinin temizleyebileceğini söyler. Sayfadaki önerileri şöyle özetleyebiliriz:
- Sıra: Önce nem kaynağını giderin, sonra sert yüzeyi deterjanlı suyla ovun ve tamamen kurutun. Boya ancak bundan sonra gelir. Küflü yüzeyin üzerine doğrudan boya ya da silikon sürmeyin; boya kısa sürede kabarır.
- Gözenekli malzeme: Halı, tavan karosu gibi su emen malzemeler küflendiğinde temizlenemeyebilir ve atılması gerekebilir; küf bu malzemelerin boşluklarına yerleşir.
- Çamaşır suyu: EPA rutin temizlikte önermez. Kullanılırsa amonyaklı ürünlerle asla karıştırılmamalıdır.
- Koruma: N95 maske, dirseğe kadar uzanan eldiven ve havalandırma deliği olmayan gözlük kullanın.
Daha büyük alanlar ve uzman gerektiren durumlar yazının sonunda.
Sorun nem değil sızıntıysa
Rutubet her zaman havadaki nemden kaynaklanmaz. Leke tek bir noktada büyüyorsa, yağmurdan sonra koyulaşıyorsa ya da ıslak bir halka gibi yayılıyorsa üst kattan veya duvar içindeki tesisattan sızıntı, dış cephede çatlak, çatı ya da teras yalıtımında bozulma olabilir. Bu durumda nem alıcı veya havalandırma sadece belirtiyi geciktirir. Kiracıysanız ev sahibine, apartmanda oturuyorsanız yönetime yazılı olarak bildirmek, sorunun kaynağının bulunması için ilk adımdır.
Evde nem oranı nasıl ölçülür? Nem ölçerle ve ölçersiz

En kesin yol bir higrometre, yani nem ölçer kullanmaktır; nem ölçer yoksa evde nem olduğunu nasıl anlayacağınız aşağıda. Ev tipi dijital termometrelerin önemli bir kısmı aynı ekranda bağıl nemi de gösterir. Ölçümün anlamlı olması için şunlara dikkat edin (bunlar pratik önerilerdir):
- Cihazı yerleştirdikten sonra değerin oturması için biraz bekleyin; ilk dakikalardaki rakama göre karar vermeyin.
- Petek, kombi, ocak ya da güneş alan pencere önüne koymayın; ısı kaynağı nemi olduğundan düşük gösterir.
- Doğrudan soğuk dış duvara ya da cama yaslamayın; orada değer oda ortalamasından yüksek çıkar.
- Bir gün boyunca sabah, akşam yemeğinden sonra ve gece yatmadan önce değeri not edin. Tek bir ölçüm yanıltır, eğilim önemlidir.
- Sorunlu odaya (genellikle kuzey cepheli yatak odası) ayrıca bakın. Salonun %45 olması o odanın da %45 olduğu anlamına gelmez.
Nem ölçer yoksa ev size zaten ipucu verir. Kış sabahlarında camın alt kenarında su birikmesi, pencere fitilinde siyahlaşma, kapalı odada ağır koku, dolap arkasında leke ve içeride serilen çamaşırın bir türlü kurumaması, nemin büyük ihtimalle %60 bandının üzerinde gezindiğini gösterir. Tersine, sürekli statik elektrik çarpması, kuruyan dudak ve boğaz, çatlayan ahşap çok kuru havaya işaret eder. Bu işaretler bir sayı vermez ama nereden başlayacağınızı söyler.
Ölçtüğünüz değeri şöyle yorumlayabilirsiniz:
| Ölçtüğünüz nem | Ne anlama gelir | İlk yapılacak |
|---|---|---|
| %30’un altı | Hava kuru | Isıtmayı biraz azaltın; gerekirse ölçülü nemlendirme |
| %30–40 | Önerilen aralığın alt kısmı | Kuruluk şikâyeti yoksa bir şey yapmanız gerekmez |
| %40–50 | Önerilen aralık | Kışın camda buğu varsa %40–45’e inin |
| %50–60 | Sınırda | Havalandırmayı ve nem kaynaklarını gözden geçirin |
| Sürekli %60 üstü (70, 80) | Küf riski | Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın, küf varsa temizleyin |
İşe bir hafta boyunca en sorunlu odanın nemini sabah ve akşam not ederek başlayın. Değerin hangi saatlerde yükseldiğini, hangi işten sonra sıçradığını gördüğünüzde hangi adımla başlamanız gerektiği de netleşir.
Nemi azaltma: ücretsiz önlemlerden cihaza doğru sıra

Küfü önlemenin yolu da nemi bu sırayla düşürmektir. EPA’nın önerileri birkaç başlıkta toplanıyor: nem üreten işlerde buharı dışarı atmak, havalandırmak, soğuk yüzeyleri yalıtmak ve hava sıcaklığını artırmak. Biz bunları maliyet sırasına koyduk. Bedava olandan başlayın; bir adım yetmiyorsa bir sonrakine geçin.
| Sıra | Ne yapılır | Maliyet |
|---|---|---|
| 1 | Nemi kaynağında azaltın | Ücretsiz |
| 2 | Kısa ve yoğun havalandırma | Ücretsiz (az ısı kaybı) |
| 3 | Odayı ve camı soğuk bırakmayın | Isınma gideri |
| 4 | Eşya ve perdeleri yeniden düzenleyin | Ücretsiz |
| 5 | Nem alıcı cihaz | Cihaz ve elektrik |
| 6 | Yalıtım, pencere ve tesisat onarımı | Yüksek |
1. Kaynağı azaltın. Yemek pişirirken tencere kapağını kapatın ve davlumbazı çalıştırın. Duştan sonra banyo kapısını kapalı tutup fanı ya da pencereyi açın. Çamaşırı mümkünse balkonda veya havalandırması iyi tek bir odada, kapısı kapalı ve penceresi aralık şekilde kurutun; nemi zaten yüksek bir evde salonun ortasına kurulan kurutmalık bütün evi nemlendirir.
2. Kısa ve yoğun havalandırın. Kışın pencereyi saatlerce vasistas açık bırakmak, çerçeve çevresini soğutup tam da küfün sevdiği yüzeyi yaratır. Karşılıklı iki pencereyi birkaç dakikalığına tam açıp evi bir anda havalandırmak ise duvarları soğutmadan nemli havayı değiştirir. Kışın dışarısı yağmurlu olsa bile bu işe yarar, çünkü soğuk dış hava içeride ısındığında bağıl nemi büyük ölçüde düşer: 0 °C ve %80 nemli dış hava 20 °C’ye ısındığında bağıl nemi yaklaşık %21’e iner. Yazın, dış hava sıcak ve nemliyken bu etki yoktur.
3. Odayı ve camı soğuk bırakmayın. Çiğ noktası tablosu bunun nedenini gösteriyor: oda ve yüzeyler ısındıkça buğunun başladığı nem eşiği yükselir. Faturadan kaçınmak için bazı odaların peteğini tamamen kapatmak, o odaları yoğuşmaya açık hâle getirir. Hiç kullanılmayan odayı bile düşük bir ayarda ısıtmak daha güvenlidir. Kombi ayarı ile fatura arasındaki dengeyi kombinin kaç derecede yakılması gerektiğini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
4. Eşyayı ve perdeyi yeniden düzenleyin. Gardırop, kitaplık ve kanepeyi dış duvardan birkaç santim uzaklaştırın ki arkalarında hava dolaşabilsin. Kalın perdeleri gece camın önünü tamamen kapatacak şekilde değil, petekten gelen sıcak havanın cama ulaşmasına izin verecek şekilde kullanın.
5. Nem alıcı cihaz. İlk dört adıma rağmen nem gün boyu %60’ın üzerinde kalıyorsa bir nem alıcı cihaz devreye girebilir. Cihazı %60’a değil, kış hedefimiz olan %45 civarına ayarlamak mantıklıdır; yoğuşan suyu düzenli boşaltın, filtreyi kullanım kılavuzuna göre temizleyin. Sürekli çalışan bir cihaz elektrik faturasına yansır; tüketimi azaltmanın genel yollarını elektrik tasarrufu yazımızda derledik.
6. Kalıcı onarım. Eski tek camlı pencere, yalıtımsız dış duvar, ısı köprüsü oluşturan kolon ya da sızıntı varsa yukarıdaki adımların hepsi geçici kalır. Küf her kış aynı köşede geri geliyorsa kaynağı bir ustaya tespit ettirmek uzun vadede en ucuz çözümdür.
Pencere kenarına tuz kasesi, cam önüne kaşık ya da dolaplara silikajel ve nem alıcı torba koymak gibi öneriler de sık paylaşılıyor. Silikajel kapalı bir hacimde, örneğin bir kutunun ya da dolabın içinde nemi tutabilir. Sofra tuzu ise ancak bağıl nem yaklaşık %75’i aştığında belirgin biçimde su çeker; %45–60 nemli bir odada çektiği su çok azdır. Kaşığın etkisini gösteren ölçümlü bir kaynak da bulamadık. Asıl sorun ölçek: 20 °C’lik, 40 metreküplük bir odada nemi %60’tan %45’e indirmek için havadan yaklaşık 100 gram su almak gerekir. Bu bir kerelik hesaptır; duş, yemek, nefes ve çamaşır her gün yeni nem ekler, duvar ve eşyalar da depoladıkları nemi geri verir. Pencere önündeki bir kase tuz bu yüzden odanın nemini değiştirmez, dolap içi ürünler de bir odanın nem sorununu çözmez.
Kombi, kalorifer ve sobalı evde nem
Kombi veya kalorifer havaya nem eklemez, çıkarmaz da; sadece havayı ısıtır. Isınan hava daha fazla su taşıyabildiği için bağıl nem düşer ve yüzeyler ısınır. Isıtma yetersizse durum tersine döner: soğuk duvarlar ve camlar yoğuşmaya açık kalır. Petekleriniz yeterince ısınmıyorsa nem sorunu aslında bir ısıtma sorunu olabilir; petek neden ısınmıyor yazısındaki kontrolleri yapmak iyi bir başlangıçtır. Peteklerin bütün gün yüksek çalıştığı merkezi kaloriferli apartmanlarda ise sorun tersine dönebilir ve nem %30’un altına inebilir; bunu ancak ölçerek anlarsınız.
Sobalı, tüplü gazlı ya da bacasız ısıtıcılı evlerde tablo farklıdır. EPA, gazyağı ısıtıcıları gibi yakıtla çalışan cihazların su buharı ürettiğini ve dışarı atılmadıkça nemi artırdığını belirtir. Bu evlerde asıl tehlike ise nem değil karbonmonoksittir. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün karbonmonoksit zehirlenmesi sayfası, havalandırma menfezlerinin hiçbir sebeple kapatılmamasını, lodoslu havalarda bacalı ısıtıcı kullanılmamasını ya da ısıtıcının yandığı odada uyunmamasını ve mümkünse karbonmonoksit dedektörü kullanılmasını öneriyor. Buğu ya da soğuk yüzünden menfezi kapatmayın; zehirlenmeden şüphelenirseniz vakit kaybetmeden 112’yi arayın.
Nem oranı nasıl yükseltilir? Nemlendirici ne zaman gerekir?
Kaloriferli ya da kombiyle sürekli ısıtılan evlerde nem bazen %30’un altına iner. Nedeni yukarıdaki havalandırma örneğinde gördüğümüz durumdur: soğuk dış hava çok az su taşır, içeride ısınınca bağıl nemi daha da düşer. Kuru havada boğaz ve ciltte kuruluk hissedilebilir, ahşap eşyalar çatlayabilir.
Nem ölçer birkaç gün boyunca sürekli %30’un altını gösteriyorsa önce ücretsiz yollara bakın. Peteğin sıcaklığını biraz düşürmek bile değeri yukarı çeker. Nemi yüksek evlerde kaçının dediğimiz alışkanlıklar da burada işe yarar: duştan sonra banyo kapısını kısa süre açık bırakmak ya da çamaşırı içeride kurutmak gibi. Bunu yaparken ölçeri izleyin ve değer %40–45’e yaklaşınca bırakın.
Bunlar yetmezse nemlendirici düşünülebilir. Hedefi %45’i aşmayacak şekilde ayarlayın; aksi hâlde kuru havadan kaçarken camda buğu ve köşede küf sorununa geri dönersiniz. Cihazın haznesini ve filtresini üreticinin kılavuzundaki aralıklarla temizlemek, durgun suyun bir mikrop kaynağına dönüşmesini önler.
Hangi durumda uzmana başvurmalı?
Nem ve küf çoğu evde yukarıdaki adımlarla kontrol altına alınır. Şu durumlarda işi kendiniz çözmeye çalışmak yerine bir uzmana başvurun:
- Küflü alan yaklaşık 1 metrekareyi (EPA’nın ölçüsüyle 10 fit kare) aşıyorsa
- Hasarın kaynağı sızıntı, su baskını ya da kanalizasyon suyuysa
- Küf her temizlikten sonra aynı yerde geri geliyorsa
- Evde astımı, küf alerjisi, kronik akciğer hastalığı olan ya da bağışıklığı baskılanmış biri varsa (CDC’nin saydığı risk grupları)